G54–G59 iş koordinat sistemleri: aynı program farklı bir konumu nasıl işler
Makine ve iş koordinatları arasındaki ilişkiyi, G54–G59 iş koordinat sistemi seçiminin anlamını, aynı programın birden çok mengenede tekrarlanmasını ve yanlış ofset seçiminden doğan kazaları bir örnekle açıklar.
Makine sıfırı ile parça sıfırı farklıdır
Bir işleme merkezi açılıp referans noktasına döndüğünde her eksenin referans konumunu bilir. Bu, makine koordinat sistemidir. Ancak parça mengeneye veya bağlama aparatına her bağlandığında makine sıfırına göre farklı bir konumda kalır. Teknik resim ölçüleri programda makine koordinatlarına çevrilseydi parça her yeniden bağlandığında bütün koordinatların değiştirilmesi gerekirdi.
Bu nedenle operatör parça referansını (örneğin ön sol köşenin üstünü) bulur ve bu konumun makine koordinatlarını iş koordinatı ofseti ekranına kaydeder. Böylece programdaki X0. Y0. bu kayıtlı konumu belirtir ve program doğrudan teknik resim ölçüleriyle yazılabilir.
G54–G59 ile iş parçası koordinat sistemi seçimi
Standart olarak G54 ile G59 arasında altı iş koordinat sistemi bulunur; seçeneklere bağlı olarak G54.1 P1 ile P48 (veya daha fazlası) gibi genişletilmiş yuvalar kullanılabilir. Programda G55 komutundan sonra tüm mutlak koordinatlar G55 yuvasında kayıtlı sıfıra göre yorumlanır.
| Kod | Görev | Örnek |
|---|---|---|
G54 | İş koordinat sistemi 1 (açılışta çoğu kez varsayılan) | Birinci mengene |
G55–G59 | İş koordinat sistemleri 2–6 | İkinci mengene, döner bağlama aparatının başka bir yüzü |
G54.1 Pn | Genişletilmiş iş koordinat sistemleri | Çok parçalı paletler |
G53 | Yalnızca o blokta makine koordinatlarında hareket eder (modal değildir) | Takım değiştirme konumuna hareket |
Örnek: iki mengenede aynı kanal
Aşağıdaki program G54 sıfırında 20 mm uzunluğunda bir kanal açar, ardından G55'e geçip aynı koordinatlarda kanalı yeniden işler. İkinci mengenenin sıfırı makinedeki G55 yuvasına kaydedildiği için takım komşu mengeneye gider ve aynı biçimi işler.
Aynı kanalı önce G54 mengenesinde, sonra G55 mengenesinde işleme
O3003
T1 M6
G21 G90 G17 G40 G94
G54
S3000 M03
G00 X0. Y0. Z20.
G01 Z-1. F100
X20. F300
G00 Z20.
G55
G00 X0. Y0.
G01 Z-1. F100
X20. F300
G00 Z50.
M30Yukarıdaki şekil bu programın CNC Path Analyzer sonucudur (hızlı 4 segment, doğrusal kesme 4 segment).
Çizimde iki kanal neden üst üste gelir
Takım yolu çiziminde iki kanal aynı yerde üst üste çizilir. Bu, iş koordinat sistemlerinin özünü iyi gösterir. Yalnızca programa bakıldığında iki işlem de tamamen aynı koordinatları kullanır; kesimin gerçek yeri makinede kayıtlı ofset değerleri ile belirlenir. CNC Path Analyzer dahil takım yolu denetleme araçları bu değerleri bilemez ve program koordinatlarını olduğu gibi çizer.
Tersinden söylersek çizim kusursuz olsa bile G54 ile G55 karıştırılırsa veya ofset yuvasında yanlış değer varsa makine yanlış yeri keser. Ofset kazaları yalnızca program incelenerek bulunamaz; işlemeden önce ofset ekranı kontrol edilmeli ve ilk konuma kadar kuru çalıştırma yapılmalıdır.
Atölyede sık görülen ofset kazaları
- Koordinat sistemi komutu eksik: programda G54 yazılmadığından önceki programdan kalan G55 durumunda çalışır.
- Z ofsetinin iki kez uygulanması: aynı yükseklik hem takım boyu telafisine (
G43 H_) hem iş koordinatı Z ofsetine girildiği için Z iki kez kayar. - Yanlış ölçüm referansı: parça merkezinin sıfır olması kararlaştırılmışken köşe değeri girilir. Temel uygulama, teknik resim sıfırını iş föyünde belirtmektir.
- Kalan haricî ortak ofset (EXT veya yuva 00): her koordinat sistemine eklenen haricî ofset yuvasında önceki işten bir değer kalır.
Sıfır ayarlama için örnek yöntem
- Parçanın X ve Y referans yüzlerinin konumlarını temas probu veya kenar bulucuyla bulun. Kenar bulucuda prob yarıçapı okumaya eklenmeli veya okumadan çıkarılmalıdır.
- Bu makine koordinatlarını ilgili iş koordinatı yuvasının X ve Y alanlarına girin.
- Z'yi takım boyu telafisi yöntemine göre girin. Takım boyları makine tablasından ölçüldüyse parça üstü yüksekliğini Z ofsetine yazın; parça üstünden ölçüldüyse Z ofsetini 0 bırakın.
- MDI'da
G54 G00 X0. Y0.benzeri bir komut çalıştırın ve takımın referans noktasının üstüne geldiğini gözle doğrulayın.
Sık sorulan sorular
G92 ile G54 arasındaki fark nedir?
G92, “takımın mevcut konumuna bu koordinat denilsin” diyerek koordinat sistemini kaydırır. Sonuç çalıştırıldığı yere bağlıdır ve yeniden başlatmada büyük karışıklık yaratır; bu yüzden günümüz işleme merkezlerinde G54–G59 yöntemi standarttır. Tornalarda G50 benzer bir görev görür, ancak numarası maksimum iş mili hızı sınırıyla ortaktır; bu nedenle bağlam okunmalıdır.